ડેમોક્રેટિક અને રિપબ્લિકન પક્ષોના ચૂંટણી પ્રતીકો ગધેડો અને હાથી કેમ છે?

અમેરિકાના બે સૌથી મોટા રાજકીય પક્ષોના ચૂંટણી ચિન્હોમાં એક સમાનતા છે, તે એ છે કે બંનેનું ચૂંટણી ચિન્હ પ્રાણી છે. ડેમોક્રેટિક પાર્ટીનું ચૂંટણી ચિન્હ ગધેડો છે, જ્યારે રિપબ્લિકન પાર્ટીનું ચૂંટણી ચિન્હ હાથી છે. પરંતુ આ બંને પક્ષોને આ ચૂંટણી ચિન્હો કેવી રીતે મળ્યા તેની પાછળ એક ખૂબ જ રસપ્રદ વાર્તા છે. બંને પક્ષો (તેમજ સાન્તાક્લોઝ અને અંકલ સેમ)ના રાજકીય પ્રતીકોને લોકપ્રિય અને આધુનિક બનાવવામાં કાર્ટૂનિસ્ટનો હાથ છે. થોમસ નાસ્ટ, એક કાર્ટૂનિસ્ટ, હાર્પર્સ વીકલી અખબારમાં (૧૮૬૨ થી ૧૮૮૬ સુધી) તેમના કાર્યકાળ દરમિયાન રિપબ્લિકન અને ડેમોક્રેટ્‌સ માટે તેમના રાજકીય કાર્ટૂનમાં હાથી અને ગધેડાનો ઉપયોગ કરતા હતા.

તેમની તેજસ્વી વ્યંગાત્મક ક્ષમતાને કારણે, તેઓ અમેરિકાના પ્રથમ મહાન રાજકીય કાર્ટૂનિસ્ટ બન્યા. કેટલાક લોકો એવું પણ માને છે કે અંગ્રેજી શબ્દ દ્ગટ્ઠજંઅ પણ થોમસ નાસ્ટની અટક પરથી આવ્યો છે. ૧૯મી સદીમાં જ ડેમોક્રેટિક પાર્ટી માટે ‘ગધેડો’ અને રિપબ્લિકન પાર્ટી માટે ‘હાથી’નો રાજકીય પ્રતીક તરીકે ઉપયોગ થવા લાગ્યો. ડેમોક્રેટિક પાર્ટીએ સૌપ્રથમ ૧૮૨૮ના રાષ્ટ્રપતિ ચૂંટણી પ્રચારમાં ‘ગધેડો’ પ્રતીકનો ઉપયોગ કર્યો હતો. વાસ્તવમાં, એન્ડ્ર્યુ જેક્સન તે સમયે રાષ્ટ્રપતિ પદના ઉમેદવાર હતા અને વિપક્ષે તેને ચીડવવા માટે ‘ડિંકી’ શબ્દનો ઉપયોગ કર્યો હતો. ચૂંટણી દરમિયાન વિપક્ષે જેક્સન માટે ‘ત્નટ્ઠષ્ઠાછજજ’ શબ્દનો પણ ઉપયોગ કર્યો હતો. પરંતુ જેક્સને તેમના વિરોધીઓને તેમની પોતાની રમતમાં હરાવ્યા, ખુશીથી ‘ડંકી’ લેબલને સ્વીકાર્યું અને તેને તેના અભિયાનનો એક ભાગ બનાવ્યો.

પહેલીવાર ડેમોક્રેટ્‌સના પ્રચારમાં ગધેડાની તસવીરનો ઉપયોગ થવા લાગ્યો. જેક્સનને ‘ગધેડો’ સાબિત કરવાની વિપક્ષની ષડયંત્ર નિષ્ફળ ગઈ અને તે ચૂંટણી જીતીને અમેરિકાના સાતમા પ્રમુખ અને ડેમોક્રેટિક પાર્ટીના પ્રથમ બન્યા. જાે કે, ૧૮૭૦ ના દાયકામાં, કાર્ટૂનિસ્ટ થોમસ નાસ્ટે સમગ્ર ડેમોક્રેટિક પાર્ટીના પ્રતીક તરીકે ‘ગધેડા’ને લોકપ્રિય બનાવવામાં મુખ્ય ભૂમિકા ભજવી હતી. આ કાર્ટૂનમાં થોમસ નાસ્ટે ડેમોક્રેટિક પાર્ટી માટે ગધેડા અને રિપબ્લિકન પાર્ટી માટે હાથીના પ્રતીકનો ઉપયોગ કર્યો હતો. ૧૮૭૪ માં, તેમના એક કાર્ટૂનમાં, તેમણે એક હાથીને રિપબ્લિકન મતદાર તરીકે અને સિંહની ચામડીમાં એક ગધેડો દર્શાવ્યો હતો,

જે સરમુખત્યારશાહીની વાર્તાઓ દ્વારા હાથી સાથે જંગલમાં અન્ય પ્રાણીઓને ડરાવવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યો હતો. થોમસ નાસ્ટને લિંકનની રિપબ્લિકન પાર્ટીના મોટા સમર્થક માનવામાં આવતા હતા. રિપબ્લિકન પાર્ટીની રચના ૧૮૫૪માં થઈ હતી અને છ વર્ષ પછી ૧૮૬૦માં અબ્રાહમ લિંકન અમેરિકાના પ્રથમ રિપબ્લિકન રાષ્ટ્રપતિ બનીને વ્હાઇટ હાઉસ પહોંચ્યા હતા. ૧૮૬૧માં અમેરિકામાં શરૂ થયેલા ગૃહયુદ્ધ દરમિયાન, એક અખબારમાં અને કાર્ટૂનમાં હાથીને રિપબ્લિકન પાર્ટીના પ્રતીક તરીકે દર્શાવવામાં આવ્યો હતો, પરંતુ તે ૧૮૭૪માં થોમસ નાસ્ટના કાર્ટૂન પછી જ પ્રખ્યાત થયો હતો. નાસ્ટનું આ કાર્ટૂન હાર્પર વિકલીમાં ‘ધ થર્ડ ટર્મ પેનિક’ નામથી પ્રકાશિત થયું હતું. તેમના એક કાર્ટૂન ‘ફાઇન એસ કમિટી’માં તેમણે ફરી એકવાર ડેમોક્રેટિક પાર્ટીને ગધેડા તરીકે દર્શાવી હતી. આ સિવાય ૧૮૭૯માં હાર્પર વિકલીના કાર્ટૂનમાં તેમણે ડેમોક્રેટિક પાર્ટીને ગધેડા તરીકે દર્શાવી હતી જ્યારે રિપબ્લિકન પાર્ટીને હાથી તરીકે દર્શાવવામાં આવી હતી. આ પછી, ૧૮૮૦ ના દાયકાથી, અન્ય કાર્ટૂનિસ્ટોએ પણ ગધેડો અને હાથીને આ બંને પક્ષોના પ્રતીક તરીકે દર્શાવવાનું શરૂ કર્યું.