સંસ્મરણોની પાંખે: ‘ગીરના જીવતાં ગાંધી’ પ. પૂ. બાલુબાપા ગઢિયાનું અમર સામાજિક પ્રદાન

મહાત્મા ગાંધીના ‘સેવા એ જ પરમ ધર્મ’ના મંત્રને આત્મસાત કરી, ગીરના પછાત વિસ્તારોમાં શિક્ષણ અને સ્વાવલંબનનો પાયો નાખનાર પૂજ્ય બાલુ બાપા ગઢિયા આજે પણ જનમાનસમાં ‘ગીરના જીવતા ગાંધી’ તરીકે જીવંત છે. સમાજના છેવાડાના અને આર્થિક રીતે પછાત ખેડૂતો તેમજ મજૂર વર્ગ માટે તેમણે કરેલા કાર્યો વર્તમાન પેઢી માટે દીવાદાંડી સમાન છે. દુષ્કાળમાં પશુધન અને ખેડૂતોનું રક્ષણ

​જ્યારે પણ ગીર પંથકમાં દુષ્કાળ જેવી ભયાનક પરિસ્થિતિ સર્જાતી, ત્યારે ખેડૂતો માટે પશુધનને બચાવવું દોહ્યલું થઈ પડતું. આવી કપરી સ્થિતિમાં બાલુ બાપાએ હંમેશા સરકાર અને સમાજ વચ્ચે સેતુ બનીને કામ કર્યું. પશુધન વેચવાની મજબૂરી ન આવે તે માટે તેમણે ગ્રામીણ સ્તરે વ્યવસ્થાઓ ઊભી કરી અને લોકોને આત્મનિર્ભરતાનો પાઠ ભણાવ્યો.

 યુવાશક્તિનું ચેતના પ્રકટીકરણ

​વર્ષ ૧૯૮૧માં બાલુ બાપાની પ્રેરણાથી તાતણીયા મુકામે *‘આદર્શ યુવક મંડળ’* ની સ્થાપના કરવામાં આવી હતી. આ મંડળનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય યુવાનોને શિક્ષણ અને સમાજસેવા પ્રત્યે પ્રોત્સાહિત કરવાનો હતો. ગામની શાળાઓમાં વિવિધ કાર્યક્રમો દ્વારા તેમણે યુવાનોમાં રાષ્ટ્રપ્રેમ અને સામાજિક જવાબદારીના બીજ રોપ્યા હતા.

​બક્ષીપંચ શિબિર અને સરકારી યોજનાઓનું અમલીકરણ

​એ સમયગાળામાં જ્યારે માહિતી પ્રસારણના માધ્યમો સીમિત હતા, ત્યારે બાલુ બાપાએ સરકારી યોજનાઓ લોકો સુધી પહોંચાડવાનું ભગીરથ કાર્ય કર્યું. 1981-82ના અરસામાં અમરેલી સમાજ કલ્યાણ ખાતા દ્વારા આયોજિત શિબિરમાં  યુવા અગ્રણી શ્રી દિલીપભાઈ સંઘાણી, છગનભાઈ બારૈયા અને દિન મહંમદ સવંટ જેવા મહાનુભાવો ઉપસ્થિત રહ્યા હતા.

​ સીમાંત ખેડૂતો અને બક્ષીપંચના લોકો સુધી ઉન્નર ઉદ્યોગો અને રોજગારલક્ષી યોજનાઓ પહોંચાડવી. આ શિબિર દ્વારા તાંતણીયા અને આસપાસના ગ્રામ્ય વિસ્તારના ખેડૂતો અને મજૂરોને આત્મનિર્ભર બનવાની નવી દિશા મળી.

​બાલુબાપા માનતા હતા કે શિક્ષણ જ ગરીબી દૂર કરવાનું સચોટ શસ્ત્ર છે. આર્થિક મુશ્કેલીઓ હોવા છતાં ગ્રામીણ વાલીઓ પોતાના સંતાનોને ઉચ્ચ અભ્યાસ અર્થે મોકલે તે માટે તેઓ સતત માર્ગદર્શન આપતા. કોઈ પણ વ્યક્તિ પોતાની સમસ્યા લઈને બાપા પાસે જાય, ત્યારે તેઓ નિઃસ્વાર્થ ભાવે ઉકેલ લાવતા.

​”સમાજ સમૃદ્ધ બને અને દરેક વ્યક્તિ સ્વાવલંબી થાય” એ જ તેમનું જીવનધ્યેય હતું. આજે ભલે તેઓ આપણી વચ્ચે શારીરિક રીતે ઉપસ્થિત નથી, પરંતુ ગાંધીવાદી મૂલ્યો અને તેમની નિષ્ઠા આજે પણ ગીરની ધરતી પર મહેંકી રહી છે. સેવા અને સમર્પણની આ મૂર્તિ ખરા અર્થમાં સમાજ માટે પ્રેરણાપુંજ છે.