લદ્દાખ હિંસામાં 4 લોકોના મોતના બે દિવસ બાદ સોનમ વાંગચુકની ધરપકડ

લેહમાં શાંતિપૂર્ણ બંધ હિંસક બન્યાના થોડા દિવસો પછી, જેમાં ચાર લોકોના મોત અને 70 થી વધુ લોકો ઘાયલ થયા હતા, શુક્રવારે હવામાન કાર્યકર્તા સોનમ વાંગચુકની ધરપકડ કરવામાં આવી હતી અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશને રાજ્યનો દરજ્જો આપવાની માંગ કરી રહેલા વિરોધીઓને ઉશ્કેરવા બદલ કડક રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા કાયદા (NSA) હેઠળ આરોપ મૂકવામાં આવ્યો હતો.

વાંગચુક શુક્રવારે બપોરે 2.30 વાગ્યે પ્રેસ કોન્ફરન્સ કરવાના હતા, પરંતુ તેઓ મીડિયા સાથે વાત કરે તે પહેલાં જ તેમને કસ્ટડીમાં લેવામાં આવ્યા હતા. આબોહવા કાર્યકર્તા અને સંશોધક લદ્દાખને પૂર્ણ રાજ્યનો દરજ્જો આપવા અને આદિવાસી અધિકારોનું રક્ષણ કરવા માટે છઠ્ઠી અનુસૂચિ હેઠળ તેનો સમાવેશ કરવાની માંગ કરતી ચળવળમાં મોખરે રહ્યા છે.

ગૃહ મંત્રાલય (MHA) દ્વારા શ્રી વાંગચુકના બિન-લાભકારી સંસ્થા, સ્ટુડન્ટ્સ એજ્યુકેશનલ એન્ડ કલ્ચરલ મૂવમેન્ટ ઓફ લદ્દાખ (SECMOL) ના ફોરેન કોન્ટ્રીબ્યુશન (રેગ્યુલેશન) એક્ટ (FCRA), 2010 ના લાઇસન્સ રદ કર્યાના એક દિવસ પછી આ ધરપકડ કરવામાં આવી હતી, જેના કારણે તેને વિદેશી ભંડોળ પ્રાપ્ત કરવાથી રોકી દેવામાં આવી હતી.

2018 માં રેમન મેગ્સેસે એવોર્ડ મેળવનાર પર્વતીય ક્ષેત્રના કાર્યકર્તાએ કેન્દ્ર અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશ વહીવટીતંત્ર દ્વારા લગાવવામાં આવેલા તમામ આરોપોને નકારી કાઢ્યા છે.

બુધવારે થયેલી હિંસા પછી, ગૃહ મંત્રાલય (MHA) એ લેહમાં ભીડને ઉશ્કેરવા માટે વાંગચુકને જવાબદાર ઠેરવ્યા હતા અને તેમના ભાષણમાં આરબ સ્પ્રિંગ અને નેપાળના GenZ વિરોધનો ઉલ્લેખ કર્યો હતો.

ત્યારબાદ આંદોલનકારીઓએ તોડફોડ કરી, પોલીસ અને સુરક્ષા દળો સાથે અથડામણ દરમિયાન અનેક વાહનો અને સરકારી ઇમારતોને આગ ચાંપી દીધી. રાજધાની લેહમાં બંધ વચ્ચે થયેલી અશાંતિમાં ચાર લોકો માર્યા ગયા અને 70 થી વધુ લોકો ઘાયલ થયા.

વાંગચુક ED, CBI તપાસનો સામનો કરી રહ્યા છે

એન્ફોર્સમેન્ટ ડિરેક્ટોરેટ (ED) પણ આ મામલે તપાસ કરે તેવી અપેક્ષા છે. દરમિયાન, CBI છેલ્લા બે મહિનાથી લદ્દાખ કાર્યકર્તા સામે પ્રાથમિક તપાસ કરી રહી છે. CBI સંગઠન સામે કથિત FCRA ઉલ્લંઘનની તપાસ કરી રહી છે.

બુધવારે લદ્દાખમાં થયેલી હિંસાના સંદર્ભમાં ક્લાઇમેટ એક્ટિવિસ્ટ સોનમ વાંગચુકની ધરપકડ થયાના કલાકો બાદ, વહીવટીતંત્રે શુક્રવારે લેહમાં મોબાઇલ ઇન્ટરનેટ સેવાઓ સ્થગિત કરી દીધી હતી, જેમાં ચાર લોકોના મોત થયા હતા અને ઘણા લોકો ઘાયલ થયા હતા.

59 વર્ષીય વાંગચુકે બંધારણની છઠ્ઠી અનુસૂચિમાં લદ્દાખનો સમાવેશ કરવાની માંગણી સાથે કેન્દ્ર સરકાર સામે વિરોધ પ્રદર્શન શરૂ કર્યું હતું. નવીનતા-સુધારકએ કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશ (UT) માટે રાજ્યનો દરજ્જો આપવાની પણ માંગ કરી છે, જે ઓગસ્ટ 2019 માં કેન્દ્ર દ્વારા કલમ 370 રદ કર્યા પછી જમ્મુ અને કાશ્મીરથી અલગ કરવામાં આવ્યો હતો.