ખીચડી રંધાણી કે ગંધાણી કે રંગાણી ક્યા રંગે?
– – – ××× – – –
આમા ક્યાં અમારું કાંઈ પણ જાય છે?
ખીચડી બીરબલની જ નિંભાડે રંધાય છે!
ચોળે કોઈક ખાઈ પણ કોઈક વળી પાછો,
સમય મળે તો આમ જ બધું સરભર થાય છે!
એક લીટી મેં પણ સાવ આમ જ તાણી અને
એક તમે પણ તેમ તાણી જૂઓ તો ખરાં જરાં
ઊંચી નજરે ધી સઘળું ખીચડીમાં ઢોળાય છે,
ભલે તમે ખાધી પેટભરીને પણ આ તો છે પેલી
ખીચડીની કથા જ એટલે જ સર્વે ગુણીજન શું અમથાં ખીચડીનાં ગુણગાન મોટે રાગે ગાય છે.!!
– – “પાંધી સર”
ખીચડી એ માત્ર ભારતનું રાષ્ટ્રીય ભોજન નથી, પરંતુ આપણી જિંદગી અને સમાજ વ્યવસ્થાનું પણ એક ઉત્તમ પ્રતીક છે. તાજેતરમાં જાણીતા સર્જક “પાંધી સર” ની એક સુંદર રચનાએ સોશિયલ મીડિયા અને સાહિત્ય જગતમાં ભારે આકર્ષણ જમાવ્યું છે. તેમની કવિતાની પંક્તિઓ આપણને એ વિચારવા મજબૂર કરે છે કે આપણે જે જિંદગી જીવી રહ્યા છીએ, તે આખરે તો એક ‘ખીચડી’ જ છે!
કવિ પ્રશ્ન કરે છે કે, “ખીચડી રંધાણી, ગંધાણી કે રંગાણી ક્યા રંગે?” આપણી આસપાસ રોજ કેટલીય ઘટનાઓ બને છે, જેમાં આપણું સીધું કંઈ જતું નથી હોતું, છતાં લોકો તેમાં રસ લેતા હોય છે. બીરબલની ખીચડીની જેમ કેટલીક બાબતો ક્યારેય ઉકેલાતી નથી, બસ નિંભાડે રંધાયા જ કરે છે. સમય વહેતો રહે છે અને અંતે બધું આપોઆપ ‘સરભર’ થઈ જાય છે.
કવિતામાં એક બહુ સરસ કટાક્ષ છે: “ચોળે કોઈક ખાઈ પણ કોઈક વળી પાછો…” એટલે કે મહેનત કોઈક કરે છે અને તેનો લાભ કોઈ ત્રીજું જ લઈ જાય છે. સમાજનો આ જ નિયમ રહ્યો છે. કવિ પોતાની આગવી શૈલીમાં કહે છે કે આ બધી પરિસ્થિતિઓ વચ્ચે જો ઊંચી નજરે જોવામાં આવે તો આખરે બધું ‘ઘી’ ખીચડીમાં જ ઢોળાય છે, એટલે કે નુકસાન કે ફાયદો અંતે તો માનવજાતને જ થાય છે.
લેખના અંતમાં કવિ સમજાવે છે કે ભલે તમે પેટ ભરીને જમી લીધું હોય, પણ આ તો ‘ખીચડીની કથા’ છે. તે પચવામાં સરળ છે અને બધાને એક સરખા ભાવથી જોડે છે. કદાચ એટલે જ દુનિયાના તમામ સમજદાર અને ગુણીજનો કોઈ પણ ભેદભાવ વગર, હરખભેર અને મોટા રાગે આ ખીચડીના ગુણગાન ગાયા કરે છે.
જતાં જતાં આ વિવેચનના અંતમાં “પાંધી સર” ની આ રચના માત્ર શબ્દોની રમત નથી, પણ બદલાતા સમય, માનવ સ્વભાવ અને પરિસ્થિતિઓ વચ્ચે સંતુલન જાળવવાની એક ગૂઢ ફિલસૂફી છે. જિંદગીની આ ખીચડીમાં ગમે તેટલા મસાલા ભળે, પણ જો તેમાં સંતોષનું ‘ઘી’ ભળે તો તેનો સ્વાદ અદ્ભુત બની જાય છે.
Recent Comments